Phí thì thu mà nước thải cứ mãi không xử lý

Khúc mắc chuyện lấy tiền của người dân để xử lý chất thải nhưng chưa xử lý được nước thải sinh hoạt mà vẫn phí vẫn thu theo lời Nguyễn Khắc Kinh

Thu phí xong rồi có xử lý nước thải sinh hoạt ?

Phí có chồng phí?
Trong Nghị định 25 về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt vừa được Chính phủ ban hành, các tổ chức, cá nhân xả nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt ra môi trường đều phải nộp phí bảo vệ môi trường.
Theo đó, mức thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán của 1m3 nước sạch, nhưng tối đa không quá 10% giá bán nước sạch chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Đối với nước thải sinh hoạt thải ra từ các tổ chức, hộ gia đình tự khai thác nước để sử dụng (trừ hộ gia đình ở những nơi chưa có hệ thống cấp nước sạch) thì Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức phí.

Đón nhận quy định mới, nhiều người dân thở dài trước cảnh "phí chồng phí" và có nhiều thắc mắc xung quanh cách thu phí và việc sử dụng khoản phí thu được.
"Cái gì bây giờ cũng phí, sợ quá. Việc đóng phí bảo vệ môi trường cũng là bảo vệ sức khỏe của mình nhưng Nhà nước tính toán làm sao để người dân đỡ vất vả. Nếu cứ mãi cái cảnh thỉnh thoảng lại đẻ ra một loại phí, có ngày, người dân chúng tôi làm không đủ đóng phí", bà Nguyễn Thị Phương, Dịch Vọng, Cầu Giấy than thở.
Ủng hộ việc đóng phí nước thải sinh hoạt nhưng ông Nguyễn Văn Đảm, Thanh Xuân, Hà Nội băn khoăn về cách tính khối lượng nước thải và việc sử dụng khoản phí thu được.
"Khối lượng nước thải sinh hoạt được tính như thế nào vì lượng nước sạch tiêu thụ hàng tháng được sử dụng vào ăn uống, giặt giũ…Tôi đồng ý đóng phí nhưng cơ quan quản lý cũng phải đảm bảo sử dụng khoản phí thu được đúng mục đích. Mỗi năm tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng và ai cũng hô hào chung tay bảo vệ môi trường nhưng kết quả thì chưa thấy đâu. Nếu chỉ hô to mà không làm thì ai cũng làm được", ông Đảm nói.
Làm được rồi mới nên thu phí
Trao đổi với PV Kiến Thức, ông Nguyễn Khắc Kinh, Nguyên Cục trưởng Cục thẩm định đánh giá tác động môi trường cho biết, Nghị định 25 này chỉ là nhắc lại cái đã quy định trước đây chứ không phải là quy định mới. Việc đóng phí nước thải sinh hoạt là cần thiết, góp phần bảo vệ môi trường.
"Việc thu phí đối với nước thải sinh hoạt của người dân là việc làm bình thường ở nhiều nước khác trên thế giới. Ở Việt Nam, lâu nay các hộ gia đình vẫn đang phải nộp khoản phí này bằng 10% tổng số tiền nước sinh hoạt được cấp. Khoản phí này được ghi là "phí Bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt" trong hóa đơn tiền nước hằng tháng). Có thấy ai kêu ca hay "than thở" gì đâu ?

Tôi cho rằng, Nghị định 25 này chỉ là nhắc lại cái đã quy định trước đây mà thôi chứ không phải là quy định mới. Chỉ có điều mà tôi cho rằng, cơ quan cấp nước phải biết rõ điều đó để không được thu thêm 10% nữa ngoài 10% đã thu trước khi có Nghị định số 25 này", ông Kinh nói.
Về thắc mắc cách tính khối lượng nước thải sinh hoạt để nộp phí, ông Kinh cho biết: "Nước cấp cho sinh hoạt đời sống hằng ngày ở ta gọi là "nước sinh hoạt", ở các nước khác người ta gọi là "nước uống"… và tất cả đều được xử lý đảm bảo yêu cầu để cung cấp cho sinh hoạt đời sống của con người theo những tiêu chuẩn vệ sinh đàng hoàng, rõ ràng và nghiêm ngặt về chất lượng; còn ở nước ta cũng có tiêu chuẩn nhưng chưa thực nghiêm ngặt trong thực tế.

Sau khi sử dụng cho việc ăn, uống, tắm rửa, giặt giũ… nước thải đều được thải vào hệ thống cống rãnh công cộng và đều là nguồn gây ô nhiễm môi trường, vì thế phải nộp phí để xử lý về môi trường là phải lẽ thôi", ông Kinh phân tích.
Tuy nhiên, ông Kinh cũng cho biết: "Ở nước ngoài, người ta thu phí đối với nước thải sinh hoạt là vì người ta có các trung tâm, các trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, còn ở ta có thế không? Câu trả lời là "chưa được như thế" nếu không muốn nói là "không làm như thế", tức là "chưa/không xử lý nước thải sinh hoạt nhưng phụ phí thì vẫn cứ thu đều đặn.
Ở Hà Nội cho đến hiện tại đã xây dựng được vài trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung nhỏ nhoi mang tính thí điểm. Ví dụ, 1 trạm ở sát hồ Trúc Bạch, 1 trạm ở khu Kim Liên chẳng hạn, tuy nhiên, toàn dân Hà Nội vẫn đang phải đóng phí cho nước thải sinh hoạt !?"
Cũng theo ông Kinh, cách thu phí của nhiều nước rất chi tiết, cụ thể đến mức người dân không chê vào đâu được. Như đối với nước thải, nhất là nước thải công nghiệp, người ta chỉ thu phí đối với những thông số ô nhiễm mà sẽ được xử lý đàng hoàng. Những thông số mà không được xử lý thì nhất định không thu phí.

Theo đó, ông Kinh đề nghị với các cơ quan hữu trách của Nhà nước xem xét lại những điều lưu ý trên để quy định được mọi người dân đón nhận, ủng hộ.